Αναγκαστικό οδικό πέρασμα απο την Αιτωλοακαρνανία για το νησί της Λευκάδας και δέκα μόλις χιλιόμετρα μακρυά του.
Με κρυμμένες ομορφιές, που για να γίνει κανείς κοινωνός τους θα πρέπει να λοξοδρομήσει από τον κεντρικό δρόμο.
Η λίμνη της Βουλκαριάς από τη μια μεριά και η θάλασσα από την άλλη. Τις ενώνει η διώρυγα της Κλεοπάτρας. Από το σημείο αυτό διέφυγε η καλλονή βασίλισσα της αρχαιότητας, παρατώντας στα κρύα της θάλασσας τον εραστή της και συνδιεκδικητή του απέραντου ρωμαϊκού κράτους, μετά τη δολοφονία του Καίσαρα, Μάρκο Αντώνιο, όταν είδε τη πλάστιγγα να γέρνει υπέρ του Γάιου Οκτάβιου (του μετέπειτα αυτοκράτορα Αύγουστου ή Οκταβιανού) στη Ναυμαχία του Ακτίου το 31 π.Χ.
Το χωριό κτίσθηκε το 1925 από πρόσφυγες του Πόντου. Η ιστορία λέει ότι μετακινήθηκαν από την Πέρδικα Θεσπρωτίας, όπου είχαν εγκατασταθεί αρχικά, γιατί δεν έβρισκαν τόπο βοσκής για τα γιδοπρόβατά τους. Βρήκαν άπλα στην περιοχή και ρίζωσαν.
Ληξιαρχικό βιβλίο το νεκροταφείο του χωριού: Κυριακίδης, Φούντογλου, Μαυρίδης, Ηλιάδης, Μουρατίδης, Κυρικλίδης, Οικονομίδης, Κωφίδης, Σαββουλίδης, Τρανουλίδης, Μυλωνίδης, Τσολακίδης, Κασσαπίδης, Τσιτουρίδης, Αναστασιάδης, ενώ μεταξύ των οικογενειακών επιθέτων βρίσκονται -λογικό είναι μετά τόσες δεκαετίες- και αρκετά λευκαδίτικα.
Πολλά τα νεόκτιστα ή πλήρως ανακαινισμένα σπίτια στον οικισμό, ο οποίος διατηρεί όμως ακόμη ένα παλιό οικιστικό πυρήνα, ιδιαίτερα προς τη μεριά της ανοιχτής θάλασσας. Εντύπωση προκαλούν τα όμορφα διώροφα σπίτια, δίπλα σε παλιά προσφυγικά χαμόσπιτα.
Με μπαλκόνι, εξωτερική σκάλα και τα περισσότερα ανοίγματα στην επιμήκη πλευρά τους. Με ευρύχωρες αυλές απ΄ όπου δεν λείπουν τις περισσότερες φορές το πηγάδι (ή στέρνα) και ο φούρνος. Όλα βγαλμένα από το ίδιο σχέδιο. Μοιάζουν σαν μικροί πυργίσκοι με το δυσανάλογο ως προς τις άλλες διαστάσεις τους ύψος.
Δεν ξέρουμε πότε ακριβώς κτίσθηκαν. Θα πρέπει όμως να έγινε σε μια εποχή που οι κάτοικοι απέκτησαν μια οικονομική ευμάρεια.
Προστάτης του χωριού ο Άγιος Νικόλαος. Μην τον μπερδεύεται όμως, πρόκειται για τον Άγιο Νικόλαο τον εν Βουνένοις, που έζησε περί τα τέλη του 9ου με αρχές του 10ου αιώνα στην Ανατολή. Γιορτάζει, και μαζί του το χωριό, στις 9 Μάη. Μια μεγάλη νεόκτιστη εκκλησία δεσπόζει στην ομώνυμη και επίσης μεγάλη πλατεία του χωριού, δίπλα από τα παλιό κοινοτικό γραφείο: Νομαρχία Αιτωλοακαρνανίας, Επαρχία Βόνιτσας, Κοινότητα Αγ. Νικολάου, γράφει η ταμπέλα στην πρόσοψη του κτιρίου.
Το γραφικό λιμανάκι του χωριού είναι γεμάτο με παλιά ξύλινα παραδοσιακά σκαριά: πριάρια, βάρκες και μικροκάικα.
Οι παραλίες του χωριού βρίσκονται λίγο πιο έξω από τον οικισμό. Η παραλία «Πευκάκια», στην άκρη ενός μικρού πευκοδάσους και η παραλία «Άγιος Ιωάννης» που είναι πολύ γνωστή για το άθλημα του Kite surfing.
ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΟΙ ΚΑΤΟΥΝΙΩΤΕΣ ΧΟΡΕΥΟΥΝ ΣΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΟΥ ΜΠΛΙΤΣΑ
Στην Κατούνα τα παλιότερα χρόνια το καθιερωμένο πανηγύρι πραγματοποιούταν δυο φορές το χρόνο, μία στις 15 Μαΐου με το παλιό ημερολόγιο του Αγίου Αθανασίου όπου έψηνε όλο το χωριό αρνιά και στις 10 – 17 Οκτωβρίου εμποροπανήγυρης –ζωοπανήγυρης...
Με το που τέλειωνε η εμποροπανήγυρη στην Αμφιλοχία τον Οκτώβρη, άρχιζε της Κατούνας. Φυσικά σήμερα τα πανηγύρια δεν έχουν καμία σχέση με όλα αυτά. Άλλες εποχές τότε, άλλες οι ανάγκες του κόσμου. Ξεχάσαμε την κινητή μαγαζούπολη που ερχόταν για λίγες μέρες τότε που στήνονταν τα παραπήγματα, σκηνές πρόχειρες, όλα της στιγμής και αν έπιανε και καμιά «μπόρα» τότε να έβλεπες τι γινόταν.
Όλος ο κεντρικός δρόμος της Κατούνας γέμιζε με καταστήματα όλων των ειδών.
Ο κόσμος πηγαινοερχόταν πάνω – κάτω παζάρευε μέχρι την τελευταία μέρα που τέλειωνε το παζάρι.
Πανέξυπνοι οι μικροπωλητές προσπαθούσαν με διάφορα κόλπα να πουλήσουν την πραμάτεια τους στ’ αυτιά μου έρχεται η φωνή «εδώ ο τρελάκιας» ήταν ένας από αυτούς που φώναζε και με διάφορα τεχνάσματα προσπαθούσε να πουλήσει.
Το θετικό με τους μικροπωλητές είναι ότι ήταν γεμάτη αισιοδοξία και με αυτή πολεμούσαν την φτώχεια τους. Θυμόταν εύκολα την γριούλα που πέρασε την προηγούμενη μέρα και παζάρευε και άλλαζαν τρόπο πλασαρίσματος του προϊόντος την άλλη. Υφάσματα –ρούχα κοσμήματα, παιχνίδια και ότι βάζει ο νους.
ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΣΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗ
Εμείς τότε μικροί σε ηλικία κυνηγούσαμε τον καραμελά με τα μαντζούνια και τα κοκοράκια αλλά και τις παραστάσεις υπαίθριες συνήθως όπως του Τζιμ Αρμάου και του Σαμψών, ο Γύρος του θανάτου συνάρπαζε όλους, αλλά οι κούνιες με τα αλογάκια και τις βάρκες τραβούσαν τους μικρότερους. Κάτι σαν Λούνα παρκ.
Εκεί πιο πέρα ρίχναμε στους στόχους με τα όπλα κανένα δεν πετύχαινε το κέντρο του στόχου το ίδιο παθαίναμε και με τους κρίκους που σημαδεύαμε τα μπουκάλια έτσι ώστε να περαστούν στο λαιμό τους.
Γλέντι παλιακό, παραδοσιακό διοργάνωσε πριν δυο χρόνια ο Θωμάς Καρφίτσας για το πανηγύρι της Κατούνας.
Φέτος έλεγε ο μπάρμπα Μήτσος έφερε γερά ονόματα ο Θωμάς και αναβίωσε το πανηγύρι του χωριού.
Να σημειώσουμε πως η Κατούνα τέτοιες μέρες είχε το πανηγύρι της και γέμιζε ο τόπος από ψητά αρνιά. κάθε σπίτι έψηνε το αρνί του, το πανηγύρι ήταν στις 15 Μάη .
Κάποτε ο κόσμος τα είχε ανάγκη τα πανηγύρια λόγω της σκληρής δουλειάς των χωραφιών και έβγαινε να ξεσκάσει να πει και το εννοούσε τότε "Χρόνια πολλά από το παγγύρ"
"Κάποια μέρα κοιτάζοντας πίσω, τα χρόνια που αγωνίστηκες θα σου φαίνονται τα πιο ωραία."
Σήμερα διαπιστώνω, όχι μόνο πως ήταν πιο ωραία αλλά δεν θα ξανάρθουν.
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΚΟΥΤΙΒΗΣ
ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΥΝΑ ΤΟ 2010 ΜΙΑ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΟΥ ΕΜΕΙΝΕ ΧΑΡΑΓΜΕΝΗ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΜΑΣ
Μια από τις καλύτερες και λαμπρότερες εκδηλώσεις, με πολύ καλό περιεχόμενο, στην ιστορία του ξηρομέρου, διοργανώθηκε και πραγματοποιήθηκε στην Παναγία «η Αγία Δευτέρα» Κατούνας την Δευτέρα του Πάσχα 5/4/2010, από τον Σύλλογο Κατουνιωτών Αθήνας.
Στην εκδήλωση αυτή συνδυάστηκε η πίστη, η ιστορία, η παράδοση, ο πολιτισμός και η φύση.
Άνθρωποι όλων των ηλικιών με το πρωινό κάλεσμα της καμπάνας της Παναγίας μας, πήραν το δρόμο για το ιστορικό εκκλησάκι.
Δεν φανταζόταν κανείς πως η εκδήλωση αυτή, ούτε οι διοργανωτές ακόμα, πως θα στεφόταν με τόση μεγάλη επιτυχία.
Η αξιομνημόνευτη ιστορία της περιοχής μας πηγάζει μέσα από τη βαθιά πίστη των προγόνων μας στα υψηλά ιδανικά που έχουμε.
ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ Νο1
ΒΙΝΤΕΟ Νο 2 (ΟΛΌΚΛΗΡΗ Η ΕΚΔΉΛΩΣΗ)
Μια ιστορία και μια παράδοση που οι νεότεροι δεν γνωρίζουν καλά και αυτός ήταν ο βασικότερος στόχος του συλλόγου μας, να μεταδώσει, με την εκδήλωσή του αυτή, στην σημερινή γενιά τον πνευματικό πλούτο που μας κληροδότησαν οι πρόγονοί μας και σήμερα τείνει να λησμονηθεί και να εξευτελισθεί μέσα σε καταστάσεις αλλοτρίωσης. Ιστορικά μνημεία όπως η Αγία Δευτέρα Κατούνας υπάρχουν πολλά στην περιοχή μας και δυστυχώς δεν έχουν αξιοποιηθεί. Η Ι.Μ. της Παναγίας ήταν και θα παραμείνει ένα ισχυρό εθνικό σύμβολο στην περιοχή μας.
Ίσως και ο ίδιος ο αξιομνημόνευτος τέως υπουργός Γεώργιος Παπαδημητρίου που ήταν ο πρωτεργάτης της αναστήλωσης της Μονής δεν θα περίμενε μια τέτοια είδους εκδήλωση.
Τα σήμαντρα της Μονής χτύπησαν στις επτά το πρωί, και από τους πρώτους προσήλθε ο σεβασμιότατος Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ.κ. Κοσμάς ο όποιος και χοροστάτησε της Θείας Λειτουργίας.
Πλήθος πιστών προσήλθαν από την Κατούνα και τα γύρω χωριά αλλά και από πιο μακρινά μέρη όπως η Φιλιππιάδα, Γιάννενα, Αμφιλοχία, Αγρίνιο, Αστακό, τα χωριά του κάτω ξηρομέρου και του Δήμου Ανακτορίου.
Η αναστάσιμη Θεία Λειτουργία πραγματοποιήθηκε από πολλούς ιερείς εκπροσώπους της εκκλησίας μας. Το «Χριστός Ανέστη» ακούστηκε στις παρυφές των Ακαρνανικών βουνών όπως τα παλιότερα χρόνια όπου οι Έλληνες αγωνιστές του 1821 κατέφευγαν κρυφά τη μέρα αυτή για να κάνουν Ανάσταση.
Στην συνέχεια πραγματοποιήθηκε επιμνημόσυνη δέηση στο μνημείο των πεσόντων, κατάθεση στεφάνων, ακούστηκε ο εθνικός ύμνος και έγινε έπαρση της σημαίας.
Στεφάνια κατέθεσαν: ο Διοικητής του Αστυνομικού τμήματος Κατούνας Κόκκιος Δημήτριος,οι Βουλευτές, Παναγιώτης Κουρουμπλής και Κώστας Καραγκούνης, ο Δήμαρχος Αστακού Στάϊκος Παναγιώτης, ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Δήμου Αγρινίου κ. Γρίνος Γεώργιος και τον Δήμο Μεδεώνος εκπροσώπησε και κατέθεσε στεφάνι ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Νάκος Χρήστος.
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Κατουνιωτών Αθήνας κ. Κουτιβής Ευάγγελος πήρε το λόγο και ευχαρίστησε τον κόσμο για την παρουσία του και έδωσε τις ανάλογες ευχές προσφέροντας το τελευταίο του βιβλίο στον σεβασμιότατο Μητροπολίτη μας κ.κ. Κοσμά που ευχήθηκε σε όλο τον κόσμο.
Κεντρικός ομιλητής ήταν ο πρόεδρος της Ξηρομερίτικης εταιρείας λόγου και τέχνης ο αείμνηστος Μπάμπης Τσελεπής, ο οποίος αναφέρθηκε στη πολυσήμαντη ιστορία της μονής που αποτελεί το λίκνο της εθνικής μας παλιγγενεσίας, εθνικοθρησκευτικό προσκύνημα πρώτου μεγέθους, αφού από εδώ κήρυξε ο Αρχιστράτηγος της Στερεάς Ελλάδας Γεωργάκης Νικολού Βαρνακιώτης την επανάσταση των Ξηρομεριτών κατά των Τούρκων. Τόνισε μάλιστα ότι η Αγία Δευτέρα, σε αυτό εδώ το κομμάτι γης, που είναι γεμάτο με ιστορία, ήταν η πρωταγωνίστρια στο μεγάλο Ξεσηκωμό για την απελευθέρωση, προσέφερε πολλά στον αγώνα και δίκαια αποτελεί σύμβολο ιερό και κιβωτό όλων των Ξηρομεριτών.
Η εκδήλωση συνεχίστηκε στο μεγάλο περίβολο της μονής σε μια όμορφη καταπράσινη ανοιξιάτικη ατμόσφαιρα.
Ένα από τα ωραιότερα ιστορικά δημοτικά τραγούδια ακουγόταν στα μεγάφωνα από την φωνή του Γιάννη Κάτσιου έως ότου ο κόσμος τοποθετηθεί στα καθίσματα.
«Η Άρτα πέτρα να γενεί
Κι ο βάλτος να βουλιάξει
Το δόλιο το Ξηρόμερο Θεός να το φυλάξει,
Απ’ όχει τα γλυκά κρασιά
Τα όμορφα κορίτσια.
Στο Μαχαλά είναι οι όμορφες
Και στην Κατούνα οι άσπρες
κι αυτού στο Μπόικου στα χωριά
ξανθές και μαυρομάτες».
(Passow. Τραγούδια Ρωμαίικα. Αθήνα, 1860,σ,430)
Με το τέλος του τραγουδιού άρχισε το τρίτο μέρος της εκδήλωσης και έγινε πρώτη φορά στην περιοχή μας το προσκλητήριο ηρώων αγωνιστών από Κατούνα και Αχυρά που έπεσαν την περίοδο της Τουρκοκρατίας.
Όλος ο κόσμος όρθιος, "στο 1ο προσκλητήριο Ηρώων" δείχνοντας τον σεβασμό του, την ώρα που ακουγόταν διακόσια περίπου ονόματα (από το βιβλίο που κυκλοφόρησε πρώτη φορά την μέρα αυτή με τίτλο «Μνημεία Ξηρομέρου-Παναγία η Αγία Δευτέρα Κατούνας»).
Ενώ ένα μοιρολόγι ακουγόταν, και μια φωνή «Αθάνατοι» διέσχιζε τις λαγκαδιές των ακαρνανικών εκεί που έπεσαν για να είμαστε εμείς σήμερα λεύτεροι.
-Το τρίτο μέρος της εκδήλωσης περιλάμβανε αναπαράσταση της δολοφονίας ενός θρυλικού οπλαρχηγού του Κώστα Λεπενιώτη (αδελφού του Κατσαντώνη) που δολοφονήθηκε προεπαναστατικά την μέρα του Πάσχα κατά την έξοδο του από την εκκλησιά. Είχε καλεστεί τότε να παρευρεθεί και να προσκυνήσει αλλά από προδοσία τον δολοφόνησαν.
Ακολούθησαν παραδοσιακοί χοροί και τραγούδια της περιοχής μας από το χορευτικό λαογραφικό όμιλο Λεπενούς «ο Κατσαντώνης» αλλά και από τα παιδιά του χορευτικού ομίλου Κατούνας που ίδρυσε ο Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου Κατούνας.
Οι καβαλάρηδες με τα άλογα τους προσήλθαν στο χώρο της Μονής και προσκύνησαν και τα διέθεσαν στον κόσμο για μια μικρή βόλτα. Ενώ ο σύλλογος γυναικών πρόσφερε στον κόσμο αναψυκτικά και καφέδες.
Τα παιδιά της ομάδας μας βοήθησαν στην προετοιμασία του χώρου. Συνδιοργανωτές της εκδήλωσης ήταν: ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου Κατούνας, ο Σύλλογος Γυναικών, ο Ιππικός όμιλος, ο Αθλητικός και Μορφωτικός Σύλλογος «Μεδεών» Κατούνας.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους εκτός των προαναφερθέντων που κατέθεσαν στεφάνι αλλά και οι: Παναγιώτης Κοντός καθηγητής γλωσσολογίας και προϊστάμενος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο κ. Δρακόπουλος Ηλίας Διευθυντής του Υπουργείου Οικονομικών, ο Τσέλιος Γιώργος πρόεδρος του συλλόγου Αγραμπελιωτών, ο Μπενέκος Σπύρος πρόεδρος του Συλλόγου Μπαμπινιωτών, ο Μπαράκος Σπύρος ιδρυτής της σελίδας στο ιντερνέτ και διευθυντής τώρα της εφημερίδας Ακαρνανία, ο φιλόλογος Γεώργιος Μπαρμπαρούσης, καθώς και η πολιτευτής της Ν.Δ. Κουτρουλού Έλενα.
Πολλά ιστορικά στοιχεία στο βιβλίο Μνημεία Ξηρομέρου που κυκλοφόρησε
Προστάτης του χωριού ο Άγιος Νικόλαος. Μην τον μπερδεύεται όμως, πρόκειται για τον Άγιο Νικόλαο τον εν Βουνένοις, που έζησε περί τα τέλη του 9ου με αρχές του 10ου αιώνα στην Ανατολή. Γιορτάζει, και μαζί του το χωριό, στις 9 Μάη. Μια μεγάλη νεόκτιστη εκκλησία δεσπόζει στην ομώνυμη και επίσης μεγάλη πλατεία του χωριού, δίπλα από τα παλιό κοινοτικό γραφείο: Νομαρχία Αιτωλοακαρνανίας, Επαρχία Βόνιτσας, Κοινότητα Αγ. Νικολάου, γράφει η ταμπέλα στην πρόσοψη του κτιρίου.
